„(...) życie w takim zakresie, w jakim jest to możliwe,
w tym również erotyczne i seksualne,
to jeden z łączników chorego ze zwyczajnym życiem.”

Joanna "Chustka" Sałyga [1]


Temat seksu i seksualności w kontekście choroby nowotworowej może wywołać zdziwienie. Trudno wyobrazić sobie, jak w obliczu raka można myśleć o seksie. Oczywistością jest, że w sytuacji rozpoznania nowotworu, kiedy w przerażeniu uświadamiasz sobie, że Twoje zdrowie i życie jest zagrożone, wszelkie działania skupiają się wokół leczenia. Pozostałe potrzeby czy cele życiowe schodzą na dalszy plan. Jednak w toku terapii, kiedy stopniowo mija szok diagnozy, powoli oswajasz się z nową sytuacją i zaczynasz myśleć o powrocie do dotychczasowego trybu życia. Zwłaszcza, gdy otrzymujesz informacje, że terapia jest skuteczna. Powracanie do drobnych czynności domowych, majsterkowania, pracy w ogrodzie, Twojego hobby, a następnie- do aktywności zawodowej jest naturalnym etapem zdrowienia. Dla wielu osób wznowienie życia seksualnego jest jednym z ważnych kroków w drodze do normalności. Seks jest bowiem potrzebny nie tylko, aby mieć dzieci. Może być sposobem na rozładowanie fizycznego i psychicznego napięcia. Potwierdza on Twoją atrakcyjność, męskość lub kobiecość, a także sprawia, że możesz poczuć się w pełni wartościowa/-y, pewna/-y, że jesteś dla kogoś ważna/-y, akceptowana/-y i kochana/-y jako CAŁOŚĆ, bez względu na wszelkie niedoskonałości Twojego ciała i charakteru; możesz brać i cieszyć się z odczuwanej przyjemności i bliskości oraz tą przyjemnością i bliskością obdarzać partnera/partnerkę. Intymny cielesny kontakt jest wyrazem szczególnej więzi między dwojgiem ludzi, który jednocześnie ją wzmacnia i pogłębia. Dlatego jakiekolwiek trudności w tym ważnym obszarze mogą być doświadczane jako szczególna strata.

Zatem, jeżeli leczysz się z powodu nowotworu, wśród wielu różnych pytań może pojawić się następujące: jak leczenie wpłynie na moje życie seksualne. To zagadnienie jest rzadko podejmowane przez lekarzy, a Tobie może być trudno pytać o tę sferę życia. Kwestie poruszane w artykułach mają pomóc Tobie zrozumieć, czym jest seksualność oraz jakim zmianom może podlegać pod wpływem leczenia, a także dostarczyć użytecznych podpowiedzi, jak poradzić sobie z różnymi niedogodnościami w tym obszarze.

Seks a seksualność

Seksualność jest czymś znacznie więcej niż seks, czyli stosunek seksualny. Jest ona integralną częścią tego, kim jesteś. Składają się na nią zarówno: obraz ciała, czyli to, co myślisz o swoim ciele, jak go oceniasz, jakie emocji ono budzi w Tobie, czy jesteś i jak bardzo jesteś atrakcyjna/-y, jak bardzo kobieco/męsko się czujesz; funkcjonowanie seksualne- to, jak często masz ochotę na seks, czy łatwo się podniecasz, czy osiągasz orgazm i czy jesteś zadowolona/-y z seksu, jakie pieszczoty lubisz oraz intymna więź z partnerem/partnerką.

Co wpływa na moje życie seksualne

Życie seksualne zależy od wielu czynników: kultury - źródła różnych prawd i mitów o seksie; wychowania - wskazującego o czym można mówić, jakie uczucia i w jakich sytuacjach można okazywać, co należy do roli męskiej i kobiecej; od jakości związku - wzajemnego zaufania, zrozumienia, bliskości, umiejętności rozmawiania ze sobą i wspólnego rozwiązywania konfliktów; od psychicznych właściwości człowieka - poczucia własnej wartości, atrakcyjności, przeżywanych emocji, wrażliwości na stres i umiejętności radzenia sobie z nim; od ciała - jego funkcjonowania, starzenia się organizmu, równowagi hormonalnej, chorób i przyjmowanych leków.

Seksualność a nowotwór

Nowotwór i jego leczenie wpływa na seksualność w wielu wymiarach. Zmienia się ciało; z dobrze znanego staje się ono obce- inaczej wygląda, funkcjonuje i odczuwa. Brak piersi, stomia, blizny, inne ślady chirurgicznej interwencji, łysienie budzą skrępowanie w intymnym kontakcie. Jeśli zauważasz u siebie mniejszą sprawność seksualna, masz nudności i wymioty, jesteś zmęczona/-y, odczuwasz przygnębienie czy rozdrażnienie oraz dodatkowo wątpisz w swoją kobiecość czy nie czujesz się już mężczyzną możesz przejściowo wycofać się z życia seksualnego. Możliwe, że doświadczasz także zmian w Twoim związku.

Para w obliczu choroby

Choroba jest wyzwaniem dla pary, co oznacza, że oboje partnerzy przeżywają silny stres. Najczęściej wtedy ujawniają się mocne strony związku, kiedy wzajemna troska i wsparcie pogłębia odczuwaną więź miedzy partnerami. Jednakże może się Tobie zdarzyć, że wcześniejsze nierozwiązane konflikty wybuchną ze wzmożoną siłą, pogłębiając dystans i wzajemne niezrozumienie. Rozmowa może nie wystarczyć. Warto skorzystać, z pomocy psychologa, psychoonkologa, by poradzić sobie z tym kryzysem.

To naturalne, że oboje partnerzy mają różne obawy. Ty możesz odczuwać niepewność, czy nadal jesteś atrakcyjna/-y. Twój partner/partnerka może martwić się o Twoje zdrowie, obawiać się, że dotyk jest dla Ciebie bolesny; że seks jest nie na miejscu w sytuacji, kiedy walczysz o życie, a także może być zmęczony/-a ze względu na dodatkowe obowiązki np. opiekowanie się dziećmi, dbanie o gospodarstwo domowe, zapewnienie Tobie wsparcia i odpowiedniej opieki medycznej obok zawodowej pracy i dotychczasowych swoich zadań. Powrót do aktywnego współżycia to stopniowy proces; ma on swoje tempo, które może być odmienne u obu partnerów. Mówienie o swoich uczuciach, potrzebach i oczekiwaniach w nowej sytuacji jest ważnym krokiem w tym procesie, który pozwoli odkryć inne sposoby wyrażania i czerpania przyjemności w seksie we dwoje. Obok szczerej i otwartej ROZMOWY szczególnie ważna jest EMOCJONALNA I FIZYCZNA BLISKOŚĆ partnera/partnerki wyrażana przez dotyk, przytulenie, głaskanie, obejmowanie, pocałunek. Dlatego zadbaj o nią.

Jeśli rozumiesz, czym jest seksualność i co na nią wpływa oraz potrafisz rozmawiać o niej z partnerem/-ką, jesteś na dobrej drodze, by poradzić sobie z napotykanymi trudnościami i prowadzić udane życie seksualne.

Seks a nowotwór- kilka faktów na zakończenie

Problemy seksualne występują zarówno wśród pacjentów ze zdiagnozowanym nowotworem jak i u ozdrowieńców, czyli u osób, które z sukcesem zakończyły leczenie. Mogą pojawiać się już w trakcie choroby, w czasie radio-, chemo- czy hormonoterapii i utrzymywać się po ich zakończeniu. Badania wskazują, że około 50% kobiet i mężczyzn leczonych onkologicznie doświadcza długotrwałych trudności w życiu seksualnym zależnych od wieku, diagnozy i rodzaju leczenia. Najczęstsze z nich to: brak pożądania (u kobiet i u mężczyzn); zaburzenia erekcji (u mężczyzn) oraz ból podczas stosunku (u kobiet). Jeśli właśnie doświadczasz problemów, bo:

  • rzadziej współżyjesz
  • masz mniejszą ochotę na seks
  • masz problemy z erekcją (wzwodem)
  • zauważyłaś suchość w pochwie
  • odczuwasz ból podczas stosunku
  • nie masz orgazmu lub osiągasz go z trudnością
  • nie jesteś zadowolona/- y z życia seksualnego

porozmawiaj o tym z partnerem/ką oraz z lekarzem prowadzącym, psychologiem czy seksuologiem. Twoje trudności mogą wynikać z wielu przyczyn: 1) medycznych- uszkodzeń ciała po operacji, skutków ubocznych chemio- i radioterapii, stosowanych leków; 2) psychologicznych- Twojego obrazu ciała, doświadczanych obaw, depresji; 3) relacyjnychkonfliktów w związku, braku otwartej komunikacji, czy problemów partnera. Dzięki specjalistycznej pomocy z pewnością znajdziesz najlepsze dla siebie rozwiązanie.

Zaburzona seksualność jest źródłem stresu, natomiast zdrowa seksualność wzbogaca intymną więź w parze. To od Ciebie zależy, czy seks po doświadczeniu raka będzie seksem porzuconym; seksem ograniczonym przez chorobę i leczenie, czy seksem odzyskanym i odkrywanym na nowo.

Literatura:

  1. http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,102433,11846343,_Przychodzi_taki_moment__ze_chce_sie_przezyc_orgazm.html
  2. LA Sheppard, S Ely: Breast Cancer and Sexuality. The Breast Journal 2008; 14 (2): 176-181
  3. LR. Schover: Sexuality and Fertility after Cancer. Hematology American Society of Hematology Education Program 2005; 523-7