Przechodzimy przez to razem, czyli para w obliczu raka piersi

Diagnoza raka piersi wiąże się z silnym stresem nie tylko dla kobiety, ale także dla jej partnera. Dotyka zatem pary, znacząco wpływając na jej funkcjonowanie. Związek obciążony jest balastem poważnej choroby, uciążliwego i trudnego leczenia oraz powracającej niepewności co do zdrowia i życia ukochanej osoby.

Wiele par podejmuje wyzwanie, jakie niesie ze sobą rozpoznanie nowotworu, niejednokrotnie wychodząc z tego doświadczenia z poczuciem większej bliskości, zaangażowania i zaufania niż przed chorobą. Jednakże zanim zwycięży w tej batalii, musi ona zmierzyć się z wieloma trudnościami.

Zagrożenie życia i nadzieja

Słowa lekarza: „ma Pani raka” stawiają cały dotychczasowy świat do góry nogami. Twoje istnienie i bycie razem na moment zatrzymuje się porażone lękiem przed śmiercią. Wspólne plany, cele i marzenia nagle stają pod znakiem zapytania. Jednak w tym szczególnie trudnym czasie dwoje ludzi mobilizuje siły, by sprostać wymaganiom długiej i niełatwej terapii. Inwazyjna okaleczająca ciało kuracja: utrata całej lub części piersi, blizny, łysienie, wzrost wagi, nudności czy wyczerpanie może zachwiać poczuciem kobiecości, obniżyć własną atrakcyjność czy wywołać obawy przed porzuceniem przez partnera. Wtedy tak ważne jest jego ciągłe zapewnianie, że nadal jest dla niego najważniejszą kobietą poprzez słowa, gesty, czułość i troskę. Uśmierzy to jej lęk i doda pewności siebie. Może minąć sporo czasu zanim ona ponownie odnajdzie w sobie walory płci pięknej.

„Potrzebuję jedynie zapewnienia, że choroba nie spowoduje, że stracę najważniejszą osobę w moim życiu; strata piersi jest już wystarczająca.”1

Sara

Zmiana ról

Długotrwała terapia i jej skutki uboczne często wiążą się z ograniczeniem lub wycofaniem się pacjentki z aktywności zawodowej oraz codziennych czynności. Partner obok pracy i swoich domowych obowiązków zwykle przejmuje część z nich nie należących do niego np. sprzątanie, robienie zakupów, odbieranie dzieci ze szkoły, dbanie o starzejących się rodziców etc. Dodatkowo pojawiają się wizyty u lekarza, trzeba dojechać do ośrodka, w którym odbywa się leczenie. Mężczyzna podejmuje nowe zadania, opiekuje się partnerką, dba o zaspokojenie jej potrzeb. Niepostrzeżenie dotychczasowa relacja: partner - partner, w której obydwoje ludzi wzajemnie dbają o siebie, może przybrać inną formę, kiedy on staje się opiekunem chorej, a ona - osobą wymagającą opieki. Taka zmiana, której towarzyszy nadmiar zajęć, lęk o zdrowie i życie żony oraz zmęczenie potęguje odczuwany stres. Ona również może czuć dyskomfort, kiedy staje się bardziej zależna od otoczenia, musi prosić o pomoc, nawet jeśli zwraca się do ukochanego męża. W tym czasie trudno o namiętność w relacji. Nie dziwi więc fakt, że aktywne życie seksualne może zejść na dalszy plan. Ważniejsza staje się okazywana wzajemnie czułość wyrażana przez przytulenie, dotyk, pocałunek czy słowa.

Wzajemne wsparcie

W drodze ku bliskości pomimo poważnej choroby niebagatelną rolę odgrywa wzajemne wsparcie, którego potrzebują oboje partnerzy. Dla większości tą najważniejszą personą, do której możemy zwrócić się z przeżywanymi trudnościami i która pomoże nam w najtrudniejszych momentach jest partner/ partnerka. Kiedy ukochana choruje, większość panów, chce stanąć na wysokości zadania i być dla niej niewzruszonym oparciem. Ukrywa swoje obawy (czy moja małżonka przeżyje; jak poradzi sobie z tak trudnym leczeniem; jak ja zniosę zmiany w jej wyglądzie [przecież nie wyobrażam jej sobie bez piersi]; jak zareaguję na jej widok; czy mimowolnym grymasem zdradzającym moje przerażenia, nie zranię jej i nie odbiorę jej nadziei), niepewność, nierzadko łzy. Przed swoją Lubą chce być Herosem: silnym i czułym. Przyjęcie tej roli zmienia partnerski układ, gdzie obie strony mogą od siebie brać i sobie coś ofiarować, w relację, gdzie jedna osoba pomaga, a druga wyłącznie bierze. Koszty ponoszą obie strony: on pozbawia się najlepszego dla siebie źródła wsparcia – swojej połowicy, a ona traci możliwość pomagania najbliższej osobie i bycia jej potrzebną. W tym heroicznym świecie ginie takie bycie z drugim człowiekiem, gdzie jest miejsce na okazywanie zarówno siły jak i słabości. Zamiast bliskości rodzi się dystans i zaczyna się stopniowe oddalanie. Nierzadko komunikacja zostaje zaburzona poprzez ukrywanie swoich obaw, zaprzeczanie zmartwieniom, unikanie „trudnych” tematów (choroby, śmierci, lęków, cierpienia), pocieszanie, aby tylko nie martwić towarzyszki życia i ją chronić. Jednakże te zabiegi hamują drogę do szczerej i otwartej rozmowy o każdym doświadczeniu- zarówno tym, które cieszy i tym, które boli, prowadząc do osamotnienia. A to właśnie podjęcie trudu niełatwego dialogu odpłaci się z nawiązką wzmocnieniem więzi i intymności w związku. Dlatego warto ten trud podejmować.

Zdarza się, że kobieta na początku oczekuje niewzruszonej siły od partnera, nie toleruje łez u siebie i u kogokolwiek, nie chce rozmawiać o chorobie. Warto to uszanować. Zwykle to przejściowy moment.

W stronę większej bliskości, czyli co jest kluczem do sukcesu

Komunikacja

  • słuchaj swojej partnerki, kiedy chce opowiedzieć o swoich lękach, niepewności, nadziejach; powstrzymaj wtedy słowa: „wszystko będzie dobrze”, „myśl pozytywnie”; rozmowa na te tematy nie pogorszy jej samopoczucia; wręcz przeciwnie - jeżeli ofiarujesz jej swoją uwagę, poczuje się słuchana i zrozumiana oraz niejednokrotnie doświadczy ulgi; Ty także dziel się z nią swoimi uczuciami;

„Zmiany ciała partnerki - wcześniejsze i obecne - nigdy nie stanowiły dla mnie problemu. Otwarcie rozmawialiśmy o naszym związku, jak leczenie wpływa na niego w wielu różnych aspektach. Rozmowa była bardzo pomocna, ponieważ rozwiewała obawy, zanim zdążyły one urosnąć do niespotykanych rozmiarów. Rozmowy pogłębiały więź między nami”.2

Krystian

Wzajemne wsparcie

  • wspieraj partnera- nie tylko Ty zmagasz się z trudnościami i przeżywasz silny stres;
  • poproś go o wsparcie, kiedy tego potrzebujesz; mów konkretnie, czego Tobie potrzeba - w tych niecodziennych dla Was obojga okolicznościach oczekuje on jasnych informacji, jak Tobie pomóc;

Okazywanie sobie czułości i miłości na co dzień

  • okazuj czułość i miłość przez dotyk, pocałunek, przytulenie, obejmowanie, miłe słowa; to okres, kiedy kobieta szczególnie potrzebuje zapewnień, że jej nie porzucisz i że nadal jest dla Ciebie atrakcyjna pomimo zmian w jej wyglądzie – te drobne czyny pozwolą jej na nowo odzyskać zachwiane poczucie kobiecości;
  • dbaj o czułe gesty i słowa wobec partnera, on również na nie czeka;

Ponadto:

  • Opieka nawet nad ukochaną osobą może być na dłuższą metę bardzo obciążająca. Jeżeli czuwasz nad zaspokojeniem potrzeb partnerki, pamiętaj też o swoich. Dbanie o siebie pozwoli Tobie lepiej o nią zadbać. Dlatego pozwól sobie na odpoczynek i chwile przyjemności - spacer czy spotkanie z przyjaciółmi może skutecznie zregenerować Twoje siły.
  • Wybaczcie sobie drobne pomyłki; oboje jesteście w nowej sytuacji i uczycie się jak sobie z nią najlepiej radzić;
  • Pamiętaj, że to Ty jesteś dla partnera/ partnerki najważniejszym źródłem wsparcia, którego nie jest w stanie zastąpić wsparcie innych osób.

Dalej - razem czy osobno?

Choć większość par wychodzi obronną ręką w starciu z rakiem piersi i jego leczeniem, zdarza się, że związek rozpada się, nie wytrzymując tej próby. Nierozwiązane konflikty ujawniają się ze zdwojoną siłą, gdy towarzyszą im liczne obciążenia związane z chorobą. Może to przerosnąć parę w jej zdolnościach do samodzielnego przezwyciężenia trudności, wywołując poważny kryzys. Jeżeli właśnie u Was nowotwór pojawia się w momencie poważnych nieporozumień i mimo prób ich rozwiązania, problemy narastają, warto rozważyć możliwość skorzystania z profesjonalnej pomocy. Psycholog może ułatwić Wam zwycięskie przejście przez ten niełatwy czas, usprawniając Wasze porozumiewanie się, rozwijając umiejętność rozwiązywania sporów, by lepiej rozumieć przeżywane uczucia oraz potrzeby, aby wzajemnie się wspierać oraz umacniać Waszą miłosną więź.

Literatura:

  1. Taylor-Brown J, Kilpatrick M, Maunsell E, Dorval M: Partner abandonment of women with breast cancer. Myth or reality? Cancer Practice 2000 Jul-Aug;8(4):160-4
  2. Sexuality, intimacy and breast cancer; Breast Cancer Care; booklet
  3. Walsh SR; Manuel JC, Avis NE: The Impact of Breast Cancer on Younger Women's Relationships With Their Partner and Children. Families, Systems, & Health 2005; 23(1):80- 93'I wish I could fix it': Supporting your partner through breast cancer; Breast Cancer Network Australia; booklet