Dieta dla chorych na nowotwory powinna mieć właściwości, które pozwalają na pełną tolerancję przez pacjenta i przyswajalność wszystkich składników pokarmowych, czyli :

  • pełnowartościowa - dostarczać składników pokarmowych zgodnie z zapotrzebowaniem;
  • wysokobiałkowa – korzystne efekty daje podaż około 90 g pełnowartościowego białka dziennie – pochodzenia zwierzęcego bądź roślinnego z dodatkiem zwierzęcego;
  • lekkostrawna – nieobciążająca przewodu pokarmowego; wskazane jest gotowanie w wodzie i na parze, pieczenie (np. w folii) oraz duszenie bez tłuszczu; nie zaleca się: smażenia (zwłaszcza w tzw. głębokim tłuszczu), wędzenia, peklowania, solenia oraz marynowania. 
     

W niektórych sytuacjach klinicznych wymagana jest modyfikacja diety. Przykładami są:

  • dieta bezmleczna – podczas chemio- i radioterapii zaleca się całkowitą eliminację mleka słodkiego, a nawet wszelkich produktów nabiałowych zawierającego duże ilości laktozy, z uwagi na często występujący wskutek uszkodzenia nabłonka jelitowego przez cytostatyki bądź radioterapię wtórny niedobór laktazy ( enzymu trawiącego cukier mleczny laktozę);
  • dieta ubogopurynowa – w związku z możliwością masywnego rozpadu komórek, zwłaszcza po rozpoczęciu leczenia, zaleca się eliminację produktów bogatych w puryny (wątróbka, podroby, pasztety i wyroby podobne, szparagi, grzyby, śledzie, konserwy rybne)
  • dieta bezglutenowa – podczas radioterapii na obszar miednicy bądź napromieniania całego ciała w przypadku niektórych nowotworów układu krwiotwórczego zaleca się eliminację zbóż glutenowych, takich jak pszenica, żyto, owies i jęczmień, oraz wszelkich produktów z ich udziałem; w trakcie radioterapii i przez miesiąc po jej zakończeniu należy je zastąpić przetworami ryżu, kukurydzy czy gryki, jak również niezbożowymi źródłami węglowodanów złożonych (np. ziemniaki i mąka ziemniaczana);
  • dieta z ograniczeniem produktów surowych, w tym świeżo wyciskanych, niepasteryzowanych soków owocowych czy warzywnych; ich całkowita eliminacja jest konieczna u chorych bezpośrednio po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych. Szczególnie przeciwwskazany jest sok grejpfrutowy, zarówno świeży, jak i pasteryzowany, ponieważ stwarza ryzyko nieprzewidywalnych interakcji z lekami onkologicznymi.

 

Aby pomóc pacjentom w wyborze produktów ogólnie stosowanych w diecie lekkostrawnej ( czyli podstawowej diecie w chorobach nowotworowych) zamieszczona zostaje tabela z przykładami produktów i potraw zalecanych oraz niewskazanych.

 

Należy pamiętać, że podstawową dietą stosowaną podczas leczenia choroby nowotworowej jest dieta lekkostrawna z zamieszczonymi powyżej przykładami produktów. Jednak decydującą rolę w doborze produktów odgrywa stan pacjenta i w przypadku, gdy jest on ciężki lub występują objawy uboczne chemio- lub radioterapii konieczna jest zmiana składu. Może być wymagane eliminowanie pewnych produktów i zastąpienie ich innymi o zbliżonej wartości odżywczej oraz zmiana konsystencji diety na płynną lub papkowatą. Natomiast w sytuacji, gdy podaż pożywienia drogą doustną jest niemożliwa niezbędne jest stosowanie leczenia żywieniowego dojelitowego lub pozajelitowego. O tej formie leczenia/żywienia decyduje zawsze lekarz po ocenie stanu odżywienia pacjenta i następuje to w sytuacji, gdy pacjent jest zagrożony niedożywieniem i wyniszczeniem organizmu na skutek choroby i postępującego niedożywienia. 

Bibliografia:

  1. Jarosz M., Sajor I. Żywienie chorych z nowotworami Porady dla lekarzy i DietetykówWarszawa : Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2012
  2. Krawczyk J. Żywienie chorych na nowotwory złośliwe. Zasady żywienia podczas leczenia systemowego i radioterapii Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych SP CSK, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Medycyna Praktyczna Onkologia 2011/2012
  3. Wieczorek – Chełmińska Z. Żywienie w chorobach nowotworowych Warszawa:Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2006