Rak piersi występuje głównie u kobiet powyżej 50 roku życia. Jeśli jesteś młodą kobietą, diagnoza tak poważnej choroby w najbardziej produktywnym okresie życia, kiedy wybiera się życiowego partnera, zakłada rodzinę, wychowuje dzieci oraz rozpoczyna i rozwija karierę zawodową wywraca dotychczasowy świat do góry nogami. Plany, cele i marzenia stają pod znakiem zapytania, bo: czy zdążę je zrealizować, czy doczekam pierwszej komunii córki lub matury syna, czy dane mi będzie jeszcze nacieszyć się domem, który właśnie budujemy. Wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi.

Diagnoza i emocje

Szok, gniew, lęk przed śmiercią i osamotnienie to odczucia, które mogą być Tobie dobrze znane, jeśli rozpoznano u Ciebie raka. Są one powszechnie doświadczane w takich okolicznościach, podobnie jak pytania: czy mogłam już zrobić coś wcześniej; czy nie zlekceważyłam jakiś objawów; czy wyzdrowieję; jak zniosę leczenie. Nie ma dobrych i złych reakcji; każdy reaguje w najbardziej odpowiedni dla siebie sposób. Oswojenie się z takim stanem rzeczy wymaga czasu. Dlatego bądź dla siebie wyrozumiała.

Poinformowanie bliskich o nowotworze może być dla Ciebie szczególnie trudne. Możesz chcieć, by jak najmniej osób o tym wiedziało, aby uniknąć ciągłych pytań oraz niezdrowej ciekawości, by zachować dawniejsze relacje w rodzinie i wśród znajomych, by nie być postrzeganą przez pryzmat choroby. Masz prawo wyboru komu i jak dużo powiedzieć! Jednak dzięki Twojej otwartości masz szansę na wsparcie. Nie spodziewaj się, że wszyscy będę wiedzieć, czego od nich oczekujesz. Niektórzy mogą być zdezorientowani. Mów otwarcie, czego potrzebujesz: zawiezienia dzieci do szkoły, zrobienia zakupów, ugotowania obiadu czy wysłuchania. Wiele osób chętnie pomoże, jeśli im konkretnie wskażesz, co mają dla Ciebie zrobić. Kiedy jesteś zmęczona i nie masz siły na dialog czy odwiedziny, nie wahaj się o tym powiedzieć np.: Cieszę się, że przyszłaś, ale jestem teraz zmęczona i potrzebuję odpoczynku; bardzo chętnie porozmawiam z Tobą, kiedy będę czuła się lepiej. Zadzwonię. Jeśli nie znajdujesz zrozumienia ze strony otoczenia, nie masz z kim porozmawiać, o tym, co przeżywasz, zgłoś się do psychologa lub psychoonkologa. Profesjonalne wsparcie może być bardzo pomocne.

Jako młoda kobieta możesz doświadczać unikalnych problemów związanych z dziedzicznością, płodnością, objawami menopauzy czy seksualnością. Poniżej krótko przedstawiam te zagadnienia.

Dziedziczny rak piersi

Dziedziczny rak piersi występuje stosunkowo rzadko. Stwierdza się go w 1 na około 10 przypadków zachorowań. Jest on związany z mutacją genów BRCA1 i BRCA2, których obecność zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu piersi. Jako młoda kobieta z diagnozą tej choroby masz większe prawdopodobieństwo, że posiadasz mutacje tych genów, szczególnie gdy występują określone czynniki ryzyka np. rak piersi lub jajnika wśród najbliższych członków rodziny do 50 roku życia. Jeśli tak jest w Twoim przypadku, lekarz może zlecić wykonanie badań genetycznych. Jest naturalne, że możesz obawiać się o zdrowie Twojej najbliższej rodziny, Twoich dzieci. Rozmowa ze specjalistą z poradni genetycznej pomoże rozwiać Twoje wątpliwości.

Leczenie a płodność

Obecnie dostępnych jest wiele metod leczenia. Onkolog zaproponuje Tobie indywidualny program najbardziej skutecznej terapii, biorąc pod uwagę min. rodzaj komórek nowotworowych, wielkość guza, ewentualne zmiany poza piersią oraz Twój stan zdrowia. Leczenie może prowadzić do tymczasowej lub trwałej niepłodności, co jest istotne, kiedy planujesz mieć dzieci. Porozmawiaj na temat metod zachowania możliwości posiadania potomstwa z lekarzem, zanim rozpoczniesz leczenie.

Chemioterapia a płodność

Chemioterapia niszczy komórki chore i osłabia zdrowe, czego konsekwencją jest pojawienie się objawów ubocznych. Jednym z nich może być zahamowanie czynności jajników, co prowadzi do niepłodności. Cykle menstruacyjne stają się nieregularne lub ustają zupełnie. Trudno jednoznacznie ocenić, czy płodność powróci po zakończeniu leczenia. Zależy to od rodzaju i dawki leków, czasu ich stosowania oraz Twojego wieku- im bliżej jesteś naturalnego okresu menopauzy, tym mniej jest to prawdopodobne. Może minąć rok, zanim pojawi się u Ciebie menstruacja; jej wznowienie nie zawsze oznacza, że jesteś płodna.

Tamoksifen a płodność

W estrogenozależnych komórkach raka żeńskie hormony płciowe sprzyjają ich wzrostowi. Tamoksifen jest leczeniem hormonalnym, który blokując działanie estrogenu, hamuje rozwój choroby. Terapia trwa do pięciu lat. W tym czasie nie jest wskazane zajście w ciążę, ze względu na potencjalny negatywny wpływ leku na rozwijające w łonie matki dziecko. W czasie stosowania tamoksifenu menstruacja nie pojawia się w ogóle lub staje się nieregularna, co nie jest równoznaczne z tym, że jesteś niepłodna. Więc pamiętaj o stosowaniu metod antykoncepcyjnych. Po zakończeniu hormonetarapii cykl menstruacyjny wznawia się, chyba że w ciągu tych 5 lat wkroczyłaś w naturalny okres przekwitania. Zatem jeżeli ukończyłaś już 35 lat i planujesz dziecko, podejmij tę kwestię w rozmowie z lekarzem.

Inną metodą, która zmniejsza poziom estrogenu w organizmie kobiety i może powodować niepłodność jest zahamowanie czynności jajników : trwałe- za pomocą operacji czy radioterapii lub przejściowe- hormonalne (np. Zoladex).

Jestem zbyt młoda, by czuć się tak staro, czyli o menopauzie wywołanej leczeniem

Leczenie może wywołać stan przejściowej lub trwałej menopauzy. Takie objawy jak: fale gorąca, nocne pocenie się, zmienność nastrojów, trudności z koncentracją uwagi, mniejsza ochota na seks czy suchość w pochwie pojawiają się nagle, często niespodziewanie i mogą być bardzo uciążliwe. Przechodząc menopauzę w tak młodym wieku, możesz czuć się szczególnie osamotniona i niezrozumiana przez przyjaciół i znajomych, ponieważ większość z nich nie zna tego doświadczenia i Ty nie możesz go z nimi dzielić. Te odczucia mogą się nasilać, kiedy dostrzegasz, że Twoje ciało zaczyna bardziej przypominać ciało Twoich rodziców niż rówieśników. Zrozumienie i wsparcie uzyskasz w Stowarzyszeniu Amazonek. Porozmawiaj z onkologiem o sposobach łagodzenia objawów menopauzy.

Kobiecość i seks

Utrata lub zniekształcenie piersi po operacji, łysienie, wzrost wagi ciała w trakcie chemioterapii sprawia, że dotychczas dobrze znane ciało staje się zupełnie obce - nie wygląda, nie funkcjonuje i nie czuje tak, jak dawniej. Na skutek leczenia traci ono fizyczne atrybuty kobiecości: piersi, smukłe ciało, włosy, brwi, rzęsy. Zamiast dumy zaczyna budzić wstyd. To normalne, że możesz czuć się nieatrakcyjna i niekobieca. Na początku możliwe, że ze wstrętem patrzysz czy dotykasz swoje ciało i sądzisz, często błędnie, że inni też odczuwają taką niechęć do oglądania czy dotykania go. Odpowiednia proteza piersi, bielizna, dobrze doprana peruka czy chustka mogą sprawić, że poczujesz się lepiej. Jeśli rozważasz rekonstrukcję piersi, przedyskutuj tę możliwość z chirurgiem.

Możesz doświadczać zmian w Twoim życiu seksualnym. Obawy, jak partner zareaguje na Twój widok w intymnej sytuacji, zażenowanie, kiedy jesteś nago są powszechne u kobiet po operacji piersi. Ochota na seks może zniknąć, gdy masz nudności, odczuwasz zmęczenie czy współżycie staje się bolesne ze względu na brak nawilżenia w pochwie. Dodatkowo objawy menopauzy oraz niepłodność podważają Twoją atrakcyjność i kobiecość. W konsekwencji zaczynasz unikać seksu. W tym okresie możesz szczególnie potrzebować fizycznej i emocjonalnej bliskości wyrażanej przez czuły dotyk, przytulenie, obejmowanie czy pocałunki. Poproś o to partnera. Oboje potrzebujecie czasu, by oswoić się z tymi zmianami. Szczera rozmowa o swoich uczuciach, obawach i potrzebach pogłębi więź między Wami oraz pomoże odnaleźć nowe sposoby na wyrażenie i czerpanie przyjemności z intymnego kontaktu.

Jeżeli obecnie nie jesteś w trwałym związku, możliwe że czujesz się mniej pewna w kontaktach z ludźmi. To normalne, że możesz wahać się, czy umówić się na randkę, czy angażować się w nowy związek, kiedy i w jaki sposób powiedzieć o chorobie oraz jak przygotować siebie i partnera do seksualnej relacji. W miarę wzajemnego poznawania i coraz większego zaufania, odnajdziesz najbardziej właściwy moment na rozmowę.
Jeżeli chcesz znaleźć partnera, nie pozwól, by rak stał się wymówką, by nie szukać właściwej osoby!!!

Antykoncepcja

Brak menstruacji nie zawsze oznacza, że nie możesz zajść w ciążę. Dlatego jeżeli prowadzisz aktywne życie seksualne, zadbaj o antykoncepcję. Środki hormonalne nie są wskazane. Stosuj metody stwarzające mechaniczną barierę: prezerwatywy, diafragmę czy prezerwatywę dla kobiet.

Literatura:

  1. Younger Women and Breast Cancer. Irish Cancer Society. Dublin 2010