Co to jest depresja?

Potoczna nazwa „depresja” to zaburzenie depresyjne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych, lękiem, wycofaniem się z życia społecznego.

Wyróżnia się różne typy depresji, np. epizod depresyjny (trwa krócej niż 2 lata i ma wyraźny początek), depresja egzogenna (poprzedzona stresującym wydarzeniem), dystymia (trwa co najmniej dwa lata).

Ok. 10 % populacji cierpi na depresję. Chorować mogą zarówno dzieci jak i osoby dorosłe. Oprócz depresji z przyczyn pierwotnych, objawy depresyjne mogą wystąpić wtórnie w przebiegu innych chorób somatycznych, np. w przypadku chorób nowotworowych, chorób neurologicznych, endokrynologicznych.

Depresja jest potencjalnie stanem zagrażającym życiu. Około 15% pacjentów z ciężką depresją umiera wskutek samobójstwa, 20-60% chorych na depresję próbuje sobie odebrać życie, 40-80% ma myśli samobójcze.

 

Jaka jest różnica między depresją a stanem obniżonego nastroju?

Każdy człowiek od czasu do czasu przeżywa stan obniżonego nastroju. Stan taki jednak nie jest depresją w sensie klinicznym. Osoba, która choruje na depresję rzadko kiedy czuje się lepiej, nie ma ochoty, a często nie jest w stanie wykonywać nawet najprostszych czynności.

 

Jak rozpoznać depresję?

Najczęstsze objawy depresji to:

- nastrój smutku, żalu, obojętności (nic mi się nie chce, nie mogę ukończyć zaczętej czynności)

- porzucenie dotychczasowych kontaktów międzyludzkich

- utrata zainteresowań, hobby

- ciągłe niezadowolenie, częsta drażliwość, płaczliwość

- objawy somatyczne, jak bóle głowy, brak apetytu, problemy z wagą, brak zainteresowania seksem

- zaburzenia snu

- poczucie winy, poczucie małej wartości, brak nadziei, myśli samobójcze

- trudności w koncentracji, niechęć do wysiłku intelektualnego

 

Jak należy leczyć depresję?

Depresja wymaga leczenia psychiatrycznego i psychologicznego. Koniecznie należy skontaktować się ze specjalistą.

 

Czy jeśli powiem choremu „weź się w garść”, to pomoże mu to wyjść ze stanu depresyjnego?

Nie. Chory na depresję nie jest w stanie wykonywać swoich obowiązków. Zachęcanie do aktywności, może u chorego wzbudzić dodatkowe poczucie winy (które i tak u takiej osoby jest bardzo duże). Chory na depresję nie symuluje – on naprawdę nie może!
 

Czy leki przeciwdepresyjne uzależniają?

Nie. Uzależnienie występuje bardzo rzadko. Leki przeciwdepresyjne (antydepresanty) są jedynie stabilizatorami, tłumią negatywne uczucia, ale nie powodują stanu euforycznego.
 

Czy preparaty ziołowe, np. reklamowane w tv są pomocne w leczeniu depresji?

W przypadku klinicznej depresji działanie tych środków jest niewielkie i często bliskie zeru. Takie środki nie mogą być podstawą leczenia farmakologicznego zdiagnozowanej depresji. Leki przeciwdepresyjne należy przyjmować ściśle według wskazań lekarskich. Przerywanie terapii może doprowadzić do nieskuteczności leku po jego powtórnym włączeniu. Nie należy mieszać leków z alkoholem. Leczenie depresji powinno trwać 6-9 miesięcy od uzyskania poprawy; jest jednak ustalane indywidualnie dla każdego przypadku. Ważne: leki przeciwdepresyjne zaczynają działać po pewnym czasie od startu kuracji.

 

Jaka jest najskuteczniejsza forma psychoterapii depresji?

Najskuteczniejsza terapią w depresji jest psychoterapia poznawczo - behawioralna (CBT). Celem CBT jest:

- zmiana negatywnych wzorców myślowych

- zmiana destruktywnych zachowań (uległość, wycofywanie)

- uczenie się komunikacji (asertywność)

- poszukiwanie, rozwijanie mocnych stron

- trening rozwiązywania problemów

- regulowanie uczuć

 

TEST

SPRAWDZ CZY MASZ DEPRESJĘ

SKALA DEPRESJI BECKA

 

Poniższy test na depresję, to inaczej Skala Depresji Becka (BDI) - Beck Depression Inventory. Opracowany został w 1961 roku przez amerykańskiego psychiatrę Aarona Temkina Becka. Na jego podstawie można samodzielnie ocenić obecność i nasilenie objawów depresji. Jest to niezwykle prosty, a przede wszystkim skuteczny test i jest jednym z częściej stosowanych testów psychologicznych. Wypełnienie go zajmuje ok. 10 minut. Test składa się z 21 pytań. Dla każdego pytania należy zaznaczyć jedną z czterech możliwych odpowiedzi. Odpowiedzi punktowane są od 0 do 3 punktów. Badany powinien wybrać tę odpowiedź, która według niego najlepiej opisuje jego stan w ciągu ostatnich 30 dni.

Należy jednak pamiętać, że diagnoza depresji wymaga konsultacji psychiatry lub psychologa, a zastosowanie skali ma charakter pomocniczy. Samodzielne wykonanie testu i obliczenie wyniku nie jest wystarczającą podstawą do rozpoznania depresji. Można to bardziej potraktować jako zachętę do konsultacji ze specjalistą.

 

Skala Depresji Becka

 

Pytanie 1

0 - nie jestem smutny ani przygnębiony.

1 - odczuwam często smutek i przygnębienie.

2 - przeżywam stale smutek, przygnębienie i nie mogę uwolnić się od tych przeżyć.

3 - jestem stale tak smutny i nieszczęśliwy, że jest to nie do wytrzymania.

Pytanie 2

0 - nie przejmuję się zbytnio przyszłością.

1 - często martwię się o przyszłość.

2 - obawiam się, że w przyszłości nic dobrego mnie nie czeka.

3 - czuje, że przyszłość jest beznadziejna i nic tego nie zmieni.

Pytanie 3

0 - sądzę, że nie popełniam większych zaniedbań.

1 - sądzę, że czynię więcej zaniedbań niż inni.

2 - kiedy spoglądam na to co robiłem, widzę mnóstwo błędów i zaniedbań.

3 - jestem zupełnie niewydolny i wszystko robię źle.

Pytanie 4

0 - to co robię sprawia mi przyjemność.

1 - nie cieszy mnie to co robię.

2 - nic mi teraz nie daje prawdziwego zadowolenia.

3 - nie potrafię przeżywać zadowolenia i przyjemności i wszystko mnie nuży.

Pytanie 5

0 - nie czuję się winnym ani wobec siebie ani wobec innych.

1 - dość często miewam wyrzuty sumienia.

2 - często czuję że zawiniłem.

3 - stale czuję się winnym.

Pytanie 6

0 - sądzę, że nie zasługuję na karę.

1 - sądzę, że zasługuję na karę.

2 - spodziewam się ukarania.

3 - wiem, że jestem karany (lub ukarany)

Pytanie 7

0 - jestem z siebie zadowolony.

1 - nie jestem z siebie zadowolony.

2 - czuję do siebie niechęć.

3 - nienawidzę siebie.

Pytanie 8

0 - nie czuję się gorszy od innych.

1 - zarzucam sobie, że jestem nieudolny i popełniam błędy.

2 - stale potępiam siebie za popełnione błędy.

3 - winie siebie za wszystko zło które istnieje.

Pytanie 9

0 - nie myślę o odebraniu sobie życia.

1 - myślę o samobójstwie - ale nie mógłbym tego dokonać.

2 - pragnę odebrać sobie życie.

3 - popełnię samobójstwo jak będzie odpowiednia sposobność.

Pytanie 10

0 - nie płaczę częściej niż zwykle.

1 - płaczę częściej niż dawniej.

2 - ciągle chce mi się płakać.

3 - chciałbym płakać lecz nie jestem w stanie.

Pytanie 11

0 - nie jestem bardziej podenerwowany niż dawniej.

1 - jestem bardziej nerwowy i przykry niż dawniej.

2 - jestem stale nerwowy i rozdrażniony.

3 - wszystko, co dawniej mnie drażniło stało się obojętne.

Pytanie 12

0 - ludzie interesują mnie jak dawniej.

1 - interesuje się ludźmi mniej niż dawniej.

2 - utraciłem większość zainteresowań innymi ludźmi.

3 - utraciłem wszelkie zainteresowania innymi ludźmi.

Pytanie 13

0 - decyzje podejmuję łatwo tak jak dawniej.

1 - częściej niż kiedyś odwlekam podjęcie decyzji.

2 - mam dużo trudności z podjęciem decyzji.

3 - nie jestem w stanie podjąć żadnej decyzji.

Pytanie 14

0 - sądzę, że wyglądam nie gorzej niż dawniej.

1 - martwię się tym, że wyglądam staro i nieatrakcyjnie.

2 - czuję, że wyglądam coraz gorzej.

3 - jestem przekonany że wyglądam okropnie i odpychająco.

Pytanie 15

0 - mogę pracować tak jak dawniej.

1 - z trudem rozpoczynam każdą czynność.

2 - z wielkim wysiłkiem zmuszam się do zrobienia czegokolwiek.

3 - nie jestem w stanie nic robić.

Pytanie 16

0 - sypiam dobrze jak zwykle.

1 - sypiam gorzej niż dawniej.

2 - rano budzę się 1 - 2 godziny za wcześnie i trudno jest mi ponownie usnąć.

3 - budzę się kilka godzin za wcześnie i nie mogę usnąć.

Pytanie 17

0 - nie męczę się bardziej niż dawniej.

1 - meczę się znacznie łatwiej niż poprzednio.

2 - męczę się wszystkim co robię.

3 - jestem zbyt zmęczony aby cokolwiek robić.

Pytanie 18

0 - mam apetyt nie gorszy niż dawniej.

1 - mam trochę gorszy apetyt.

2 - apetyt mam wyraźnie gorszy.

3 - nie mam w ogóle apetytu.

Pytanie 19

0 - nie tracę na wadze ciała (w okresie ostatniego miesiąca)

1 - straciłem na wadze więcej niż 2 kg.

2 - straciłem na wadze więcej niż 4 kg.

3 - straciłem na wadze więcej niż 6 kg.

(jeśli się odchudzasz specjalnie to się nie liczy)

Pytanie 20

0 - nie martwię się o swoje zdrowie bardziej niż zawsze.

1 - martwię się swoimi dolegliwościami, mam rozstrój żołądka, zaparcia, bóle.

2 - stan mego zdrowia bardzo mnie martwi często o tym myślę.

3 - tak bardzo martwię się o swoje zdrowie, że nie mogę o niczym innym myśleć.

Pytanie 21

0 - moje zainteresowania seksualne nie uległy zmianom.

1 - jestem mniej zainteresowany sprawami płci (seksu).

2 - problemy płciowe wyraźnie mniej mnie interesują.

3 - utraciłem wszelkie zainteresowania sprawami seksualnymi.

 

Po wypełnieniu testu należy zsumować wyniki i sprawdzić, w jaki przedziale mieszczą się nasze odpowiedzi:

  • 0 do 11 punktów - brak depresji
  • 12 do 19 punktów - łagodna depresja
  • 20 - 25 punktów - średnia depresja
  • 26 i więcej - ciężka depresja

 

INTERPRETACJA WYNIKÓW

 

Od 0 do 11 – brak depresji

Nie masz powodów do niepokoju. Uzyskanie tylu punktów oznacza najczęściej tymczasowe pogorszenie nastroju, wywołane zwyczajną chandrą czy jakimś bieżącym, najczęściej przykrym zdarzeniem.

Od 12 do 19 – depresja łagodna

Wynik, który powinien Cię zastanowić i skłonić do wizyty u psychologa lub psychiatry. Współczesna medycyna leczy depresję łagodną przede wszystkim psychoterapią. Raczej bez włączania farmakoterapii.

Od 20 do 25 – depresja umiarkowana

Uzyskanie tylu punktów sugeruje, że powinieneś zgłosić się do specjalisty. Jest duże prawdopodobieństwo, że będzie istniała konieczność włączenia leczenia farmakologicznego (podanie leków antydepresyjnych) i być może psychoterapii. W leczeniu depresji umiarkowanej jako najbardziej skuteczną uważa się metodę łączenia farmakoterapii z psychoterapią.

Od 26 do 63 – depresja ciężka

Powinieneś natychmiast zgłosić się do specjalisty. Być może wymagasz nawet hospitalizacji.  

 

Z powodu depresji cierpi coraz więcej osób, często aktywnych i dotychczas pełnych życia. Depresja nie musi być wyrokiem. Ważne jest, aby jak najwcześniej ją zdiagnozować i rozpocząć leczenie. Im wcześniej zwrócisz się o pomoc do specjalisty, tym szybciej odzyskasz radość, energię i chęć do życia.

Opracowano na podstawie:

  1. Hallstrom C., McClure N. 2007. Depresja – odpowiedzi na pytania. Elsevier Urban&Partner
  2. Hammen C. 2004. Depresja – modele kliniczne i techniki terapeutyczne. GWP
  3. www.depresja.pl
  4. www.wikipedia.pl
  5. www.charaktery.eu